Ergens deze week staat er in een fabriek een machine stil die niet stil hoort te staan, een storing die niemand zag aankomen en die niet in de planning stond. 61% van de productiebedrijven had het afgelopen jaar te maken met dat soort ongeplande stilstand, blijkt uit onderzoek van Fluke en Censuswide (2025) onder ruim 600 productiebedrijven. Zo vaak dat het voor de meeste fabrieken geen incident meer is, maar een terugkerend patroon dat niemand optelt.
Ongeplande stilstand, hoe vaak het echt gebeurt
61% is een hoog percentage voor iets dat de meeste fabrieken liever wegstoppen onder “kwam nog wel goed”. Toch is dat precies wat het onderzoek laat zien: ongeplande stilstand raakt niet een klein groepje bedrijven met oude machines, maar de meerderheid van de maakindustrie, ongeacht land of branche.
Binnen die groep is stilstand ook geen eenmalig ongelukje. Bijna de helft, 48%, heeft wekelijks zes tot tien storingen. Bij bijna één op de vijf lopen die op tot twintig storingen per week. Bij de grootste fabrieken, met meer dan 50.000 medewerkers wereldwijd, ligt dat aandeel nog hoger: 40% van hen zit boven de tien storingen per week.
Hoelang een storing duurt, maakt het plaatje er niet beter op. 45% van de bedrijven meldt uitval tot twaalf uur. Bij 15% loopt een storing op tot 72 uur, drie volle productiedagen. Dat is niet een machine die er even mee ophoudt. Dat is een productielijn die een lang weekend vrij neemt zonder het te vragen, met het bijbehorende productieverlies.
Wat ongeplande stilstand je kost, in harde cijfers
De kosten van ongeplande stilstand lopen snel op. Voor de onderzochte fabrieken samen gaat het om 852 miljoen dollar per week, een bedrag dat op sectorniveau nauwelijks voor te stellen is. Dat soort totalen zeggen weinig over wat een storing jouw fabriek kost, daarvoor moet je een niveau lager kijken.
Wat een uur stilstand een fabriek écht kost, is op te bouwen uit een paar heldere posten: de loonkosten van de mensen die stilstaan, de vaste kosten van de machine zelf, en de marge die je misloopt op wat er in dat uur niet geproduceerd wordt. Tel daar eventuele herstelkosten en kwaliteitsverlies na herstart bij op, en je hebt een beeld dat past bij jouw productielijn.
Vermenigvuldig dat bedrag met het aantal storingen dat een fabriek gemiddeld meemaakt, zes tot tien per week bij bijna de helft van de onderzochte bedrijven, en de stilstandkosten stapelen zich sneller op dan een jaarbegroting doorgaans voorziet.
Waarom het vaker gebeurt dan je denkt
Eén hoofdoorzaak zou het makkelijker maken. Die is er niet, maar sommige oorzaken van productiestilstand voelen dichter bij de dagelijkse praktijk dan andere. Verstoring in de aanvoerketen, onderdelen die vastzitten of een leverancier die net te laat levert, speelt volgens het onderzoek bij 35% van de fabrieken een rol, ongeveer even vaak als uitval van stroom of andere nutsvoorzieningen. Nieuwe regelgeving, extreem weer en geopolitieke spanningen scoren in het onderzoek vergelijkbaar hoog, ook al voelen die minder als iets waar de technische dienst ’s ochtends mee te maken krijgt.
Veel operationeel managers zullen zeggen dat stilstand bij hen wel meevalt. Dat is ook wat je verwacht als je het alleen langs de grote incidenten meet, de keer dat de hele lijn een dag stilligt en iedereen het zich nog herinnert. De kleinere, terugkerende storingen tellen in dat geheugen veel minder zwaar mee, terwijl ze zich ondertussen week na week ongemerkt opstapelen. Wie vooral reactief onderhoud pleegt, ziet dat patroon vaak pas als de machine al stilstaat.
Wat dit betekent voor jouw fabriek
Als zes van de tien vergelijkbare bedrijven dit meemaken, is de kans klein dat jouw fabriek de uitzondering is. Waarschijnlijker is dat het al gebeurt, zonder dat iemand het echt in de gaten heeft. Een lijn die twintig minuten hapert omdat een lager vastloopt, is ook machinestilstand, alleen wordt die ter plekke opgelost en verdwijnt net zo snel weer uit beeld. Tegen het einde van de dag, met de volgende deadline alweer in zicht, is niemand er nog mee bezig.
In de gesprekken die wij bij Summix voeren met operationeel managers, horen we zelden een jaarbedrag. Wel een verhaal over die ene storing die net iets te vaak terugkomt, of dat ene onderdeel dat telkens weer besteld moet worden. Het gevoel is er wel, het cijfer meestal niet, en dat gat zie je meestal het eerst terug in de OEE-cijfers, als die tenminste worden bijgehouden. Precies daar begint bewustwording.
De cijfers van Fluke en Censuswide laten iets zien dat weinig productiebedrijven op deze manier voor ogen hebben: stilstand is geen ongeluk, het is een terugkerende kostenpost die onzichtbaar blijft totdat iemand hem optelt. Hoe dichter een fabriek bij volledige uptime zit, hoe minder van dat soort weken er nog bij komen.
Benieuwd wat ongeplande stilstand jouw fabriek kost? Bereken het zelf met de Summix ROI-calculator, in een paar minuten heb je een eerste beeld.
